Pasek Menu
  Egzotica.pl

  
ZALOGUJ SIĘ:


pamiętaj mnie

Nie masz jeszcze konta?
Możesz je sobie założyć!
 
Pokochaj zwierzęta egzotyczne!

Jesteśmy z wami już 4937 dni
SZUKAJ:
Wiedza > Artykuły > Skorpiony - Jad i gospodarowanie nim.
Hodowla gekonów phelsuma - Aranżacja Akwariów, Terrariów, Wiwiariów     



Skorpiony - Jad i gospodarowanie nim

Każde dziecko dobrze wie jak wygląda skorpion, którego symbolem stał się 'śmiercionośny kolec'. Postrzegany stereotypowo jako zwierze ekstremalnie niebezpieczne. Ludzi hodujących skorpiony w swoich domach zaczyna coraz częściej określać się jako niezdrowych na umyśle - ale czy tak jest naprawdę?

Informacje wstępne.
Nie ma co ukrywać, każdy skorpion posiada jad, ale niewiedza ludzka przyczyniła się do wyolbrzymiana jego siły i strachu przed nim. Dla zdrowych ludzi jad większości skorpionów nie jest w stanie wyrządzić żadnej poważnej szkody. Ich siła zwyczajowo porównywana jest z jadowitymi owadami występującymi w naszym kraju(osa, pszczoła). Istnieją jednak gatunki skorpionów, które są w stanie poważnie namieszać w naszym organizmie, a nawet zabić zdrowego człowieka np: Androctonus crassicauda. Należy dodać, że jad wielu gatunków jest na bardzo wysokim poziomie ewolucyjnym i przewyższa niekiedy trucizny produkowane nawet przez jadowite węże. Skorpiony produkują go natomiast w znacznie mniejszych ilościach.

Jak oszacować jadowitość skorpiona?
Zasada jest bardzo prosta:
- duże szczypce mała metasoma - skorpion jest słabo jadowity
- małe szczypce duża metasoma - skorpion mocno jadowity
Są oczywiście wyjątki, dlatego jeżeli nie znamy gatunku, traktujemy go jako potencjalnie niebezpiecznego.

Działanie jadu.
Przykładowo zostajemy ukłuci w palec. Jak szybko jad rozchodzi się po naszym organizmie? Zdołamy się jego pozbyć zanim się rozprzestrzeni po naszym ciele?
Serce podczas skurczu wyrzuca około 70ml krwi. W ciągu minuty serce jest w stanie przepompować 5litrów krwi. Czyli dokładnie tyle ile posiada człowiek o wadze 70kg. Jaki wniosek? Po 1 minucie jad znajduje się w wielu częściach naszego organizmu.
Sam fakt ukłucia przez skorpiona działa na nasz sferę psychiczna. Opanowuje nas strach, zostaje uwolniona adrenalina, która m.in. zwiększa tempo bicia serca i poszerza naczynia krwionośnie. Serce potrafi wtedy pompować krew nawet dwa razy szybciej.
Jad przenikając przez nasze tkanki podrażnia nerwy, czego skutkiem są bardzo silne skurcze mięśni, początkowo w miejscu ukłucia, a następnie wraz z rozprzestrzenianiem się neurotoksyny w innych partiach ciała. Miejsce ukłucia staje się blade i opuchnięte, jad zawiera fosfolipazę, która powoduje pękanie błon erytrocytów - następstwem tego jest przedostanie się hemoglobiny do osocza krwi. Kiedy jad dotrze do ośrodka układu nerwowego nastają kolejne objawy: gorączka, zawroty głowy, nudności.
Każdy organizm może zareagować inaczej, tym bardziej ze w grę może wchodzić uczulenie na jakiś składnie jadu, a to z kolei prowadzi do reakcji anafilaktycznej, która może skończyć się nawet śmiercią.
Sam jad jest trudny do rozłożenia i pozostaje w organizmie jeszcze przez jakiś czas i stąd mogą pojawiać się skurcze mięśni nawet kilkanaście dni po ukłuciu.

Dawkowanie jadu.
Nie jednokrotnie można zauważyć, że skorpion kłuje swoja ofiarę bardzo celnie, choć bardzo zdenerwowany macha kolcem na wszystkie strony. Jak już wcześniej wspomniałem skorpiony produkują bardzo małe ilości jadu, dlatego skorpion musi rozsądnie go wstrzykiwać - zbyt duża ilość wstrzykiwanego jadu do jednej ofiary może spowodować wyczerpania się jadu w telsonie - a wtedy skorpion pozostanie bezbronny(mowa tu o skorpionach z małymi szczypcami, gdyż skorpiony o dużych szczypcach potrafią się nimi doskonale bronić).
Dlatego więc skorpiony podają stosunkowo małe ilości jadu, ale kiedy po tym ofiara dalej się wyrywa skorpion wstrzykuje kolejne dawki jadu, aż do pełnego sparaliżowania ofiary.


2 rodzaje jadów.
Ciekawymi przypadkami były ukłucia ludzi przez śmiertelnie jadowite skorpiony, jednakże ludzie ukłuci wychodzili z tego bez większych powikłań... A to dlatego, że skorpiony są w posiadaniu dwóch rodzajów jadu.
Kiedy skorpion jest atakowany przez napastnika na początek chce zasygnalizować, że lepiej go zostawić w spokoju. Do obrony używa wtedy tak zwanego przed-jadu, który składa się w dużym stopniu z niepotrzebnej skorpionowi soli potasowej(z domieszką innych substancji). Jest on przezroczysty i wodnisty w przeciwieństwie do prawdziwego jadu, który jest gęstą biaława cieczą.
Przed-jad bez problemu rozchodzi się w miejscu ukłucia i powoduje ból. Jeżeli mimo takiej próby obrony, napastnik nie ustępuje skorpion zmuszony jest użyć prawdziwego jadu, którym jest neurotokstyna atakującą układ nerwowy(Jednym z wyjatków jest Hemiscorpius lepturus, który posiada bardzo silny jad cytotoksyczny).

Jad zawierający trujące peptydy i białka jest zbyt cenny, by mógł zostać marnotrawiony do odstraszania, gdyż do jego wytworzenia skorpion zużywa więcej energii niż do trującej soli potasowej, która jest mu praktycznie do niczego nie potrzebna.

Jak szybko człowiek może umrzeć po ukłuciu przez bardzo jadowity gatunek?
Człowiek po ukłuciu skorpiona może wpaść we wstrząs anafilaktyczny już po kilku sekundach i stracić przytomność już po kilkunastu sekundach, i umrzeć na skutek uduszenia poprzez zwężenie oskrzeli. Inny organizm będzie umierał przez 7 godziny inny przez 12 godzin, a jeszcze inny nawet dobę. Oczywiście tak ma się sprawa, kiedy nie pomagamy osobie ukłutej. Skuteczne leki i pomoc szpitalna może uratować poszkodowanego.

Mimo to człowiek ma bardzo silny układ immunologiczny i bardzo długo jest w stanie opierać się jadowi. Nie możną tego powiedzieć o karmówce. Doskonałym przykładem jest podanie muchy małemu, lecz silne jadowitemu skorpionowi. Po ukłuciu mucha zaczyna energicznie machać skrzydłami, a to nie dlatego, że chce uciec lecz jad zaatakował już układ nerwowy i mucha dostała mimowolnych skurczów mięśni.

Na koniec.
Taki jest stan wiedzy na temat jadu na dzień dzisiejszy. Skorpiony skrywają jeszcze bardzo wiele tajemnic na temat swojej doskonałej broni biologicznej.



Autor: Sylo
komentarz[2] |

  Aktywność

Użytkowników: 2481
Ostatni: Retic1997

Gości na stronie: 2

Odsłon:15332020
Dziś669
Dziennie:3106
Rekord27676
(dnia)04-04-16

Więcej statystyk



  Ankieta

Czy podoba Ci się pytanie w tej ankiecie?

Ta, jest wporzo
Mogłoby być lepsze
Chyba kupie sobie nowego pająka
Jestem za równouprawnieniem kobi



[wyniki (440) | starsze ankiety]


© 2005 by Egzotica.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. CMS: jPortal2 Strona wygenerowana w 0.026 sekundy.
Fresh IT - Świeże wsparcie informatyczne dla biznesu  |  PapaGekon - Hodowla gekonów phelsuma  |  wallmaniac.com - Twoje centrum pulpitu
  Spider Shop - Najwiekszy wybór ptaszników w Polsce!   |   TERRPOL.pl - terraria dla waszych pupili   |   exotic-crown.pl - Terrarium pełne pasji